Tin tức

Vụ giết hại Khashoggi đã được chỉ đạo như thế nào qua Skype?

Thứ ba, 23/10/2018 - 21:50

Reuters đã thực hiện một bài điều tra đặt biệt về vụ giết hại nhà báo Jamal Khashoggi tại Lãnh sự quán Ảrập Xêút ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Từ các nguồn tin của giới chức cấp cao Ảrập Xêút và tình báo Thổ Nhĩ Kỳ, chân dung một nhân vật đã được hé lộ. Người này được cho là đã trực tiếp chỉ đạo giết ông Khashoggi qua một cuộc gọi Skype.



Saud al-Qahtani

Nhân vật này điều hành mạng xã hội cho Thái tử kế nhiệm Ảrập Xêút. Ông chủ mưu bắt giữ hàng trăm công dân ưu tú của đất nước. Ông bắt giữ một Thủ tướng Libăng. Và, theo hai nguồn tin tình báo, ông chỉ đạo vụ giết hại dã man nhà báo Jamal Khashoggi tại lãnh sự quán Ảrập ở Istanbul, bằng cách ra lệnh qua một cuộc gọi Skype.

Saud al-Qahtani, cố vấn hàng đầu cho Thái tử kế nhiệm Mohammed bin Salman, là một trong những kẻ ngã ngựa khi Riyadh cố gắng ngăn chặn dư luận quốc tế phẫn nộ trước cái chết của ông Khashoggi. Theo truyền thông Ảrập, Quốc vương Salman đã sa thải Qahtani và bốn quan chức khác số 15 người có liên quan trong vụ này.

Nhưng ảnh hưởng của Qahtani trong nhóm phụ tá của Thái tử kế nhiệm đã quá lớn trong ba năm qua – nhờ nỗ lực phục tùng ông chủ – cho thấy sẽ rất khó cho giới chức Ảrập để kết tội Qahtani là chủ mưu giết người, mà không đặt câu hỏi về sự liên đới của Hoàng tử Mohammed.

Một nguồn tin gần gũi với Tòa án Hoàng gia cho biết “Vụ việc này sẽ không lật đổ được Mohammed bin Salman, nhưng nó sẽ làm tổn hại hình ảnh của ông ấy. Và nếu như vậy, sẽ mất nhiều thời gian để khôi phục. Quốc vương đang bảo vệ ông ấy”.

Qahtani từng nói ông sẽ không làm bất cứ điều gì mà không có sự đồng ý của ông chủ.

“Bạn nghĩ tôi quyết định mà không có chỉ thị sao? Tôi là người làm thuê và là người thực thi trung thành các mệnh lệnh của chủ nhân tôi là Quốc vương và Thái tử”, Qahtani đăng trên Twitter mùa hè năm ngoái.

Reuters liên lạc với Qahtani nhưng ông không trả lời. Tiểu sử của ông trên Twitter vài ngày gần đây đã thay đổi từ Cố vấn hoàng gia thành Chủ tịch Liên đoàn An ninh mạng, Lập trình và Thiết bị bay không người lái, vị trí ông từng nắm giữ.

Một quan chức Ảrập Xêút cho biết Thái tử Mohammed không biết về sự việc dẫn đến cái chết của nhà báo Khashoggi và “chắc chắn đã không ra lệnh bắt cóc hoặc giết bất cứ ai”.

Khi cuộc khủng hoảng gia tăng trong ba tuần qua, Ảrập Xêút đã đổi giọng về số phận của ông Khashoggi, đầu tiên là phủ nhận cái chết của ông, sau đó nói rằng ông chết trong một vụ ẩu đả tại lãnh sự quán, và giờ lại nói rằng ông chết vì nghẹt thở.

Một quan chức cấp cao của Ảrập Xêút nói với Reuters rằng nhóm giết hại Khashoggi đã cố che đậy chuyện đã xảy ra, giả vờ như vừa mới biết sự việc. Thổ Nhỹ Kỳ bác bỏ cách lý giải trên, nói rằng nước này có bản ghi âm về những gì đã xảy ra.

Ảrập Xêút đã vượt qua các vụ khủng hoảng ngoại giao trong những năm qua, bao gồm cả vụ bắt cóc cựu Thủ tướng Libăng Saad al-Hariri năm 2017. Theo 8 nguồn tin ngoại giao của Ảrập Xêút, Ảrập và phương Tây, ông Hariri cũng bị lăng mạ, đánh đập và người đứng đầu vụ việc này là Saud al-Qahtani.

Pháp đã can thiệp để ông Hariri được phóng thích, nhưng phương Tây không chỉ trích Riyadh vì giam giữ một người đứng đầu chính phủ.

Lần này thì khác, một số nước phương Tây đã chỉ trích vụ giết hại ông Khashoggi và lời giải thích không thoả đáng của Ảrập Xêút.

Đức tuyên bố sẽ ngừng bán vũ khí, trong khi Anh, Pháp và Đức đã ra một tuyên bố chung yêu cầu “khẩn cấp… làm rõ những gì đã xảy ra trong ngày 2/10”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump mập mờ giữa việc nói rằng ông không hài lòng với cuộc điều tra của Ảrập Xêút, nhưng cũng không muốn Mỹ chịu tổn hại trong các thương vụ bán vũ khí cho Ảrập.

Cuộc gọi Skype

Để ngăn chặn việc giết hại Khashoggi bại lộ, Thái tử kế nhiệm Mohammed bin Salman, thường được biết đến bằng chữ cái đầu trong tên của ông là MbS, đã để Qahtani bị sa thải.

Một quan chức cấp cao Ảrập Xêút cho biết Qahtani đã bị bắt sau khi ông bị sa thải theo sắc lệnh hoàng gia, nhưng các nguồn tin gần gũi với tòa án hoàng gia nói rằng ông không bị bắt.

Trong vụ giết hại nhà báo Khashoggi, Qahtani cũng xuất hiện giống như những thời điểm quan trọng khác của chính quyền MbS.

Khashoggi, một nhà báo Ảrập Xêút ở Mỹ thường chỉ trích Ảrập Xêút và giới chức nước này, bước vào lãnh sự quán ở Istanbul vào khoảng 1 giờ chiều ngày 2 tháng 10, để lấy một số giấy tờ cho phép ông kết hôn.

Các nguồn tin an ninh của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết ông đã bị khống chế ngay trong lãnh sự quán bởi 15 điệp viên tình báo của Ảrập Xêút. Họ đến Thổ Nhỹ Kỳ chỉ vài giờ trước đó trên hai máy bay phản lực.

Theo một nguồn tin Ảrập cao cấp gần gũi với giới tình báo và có quan hệ với các thành viên hoàng gia Ảrập Xêút, ông Qahtani đã thực hiện cuộc gọi trực tuyến qua Skype đến căn phòng giam giữ ông Khashoggi tại lãnh sự quán. Qahtani bắt đầu lăng mạ nhà báo Khashoggi qua điện thoại. Ông Khashoggi đã đáp trả. Tuy nhiên Khashoggi không thể kháng cự trước đội ngũ gồm các nhân viên an ninh và tình báo hàng đầu, một số có liên hệ trực tiếp với Toà án hoàng gia.

Một nguồn tin tình báo Thổ Nhĩ Kỳ được trích dẫn cho biết Qahtani đã yêu cầu nhóm đặc vụ xử lý Khashoggi và ông đã chỉ đạo họ rằng “Mang đầu về cho tôi”.

Không rõ liệu Qahtani có theo dõi toàn bộ tiến trình sát hại ông Khashoggi hay không, vốn được một nguồn tin cấp cao của Ảrập mô tả là “vụng về, chắp vá”.

Nguồn tin Ảrập và tình báo Thổ Nhĩ Kỳ cho biết dữ liệu của cuộc gọi Skype đang nằm trong tay Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và ông từ chối tiết lộ cho phía Mỹ. Tổng thống Erdogan cho biết ông sẽ công bố thông tin về cuộc điều tra của Thổ Nhĩ Kỳ trong một bài phát biểu hàng tuần vào thứ Ba. Ba quan chức Thổ Nhĩ Kỳ đã từ chối bình luận về bài phát biểu trên với Reuters. Quan chức cấp cao của Ảrập Xêút, người thông tin chính thức về vụ việc rằng nhà báo Khashoggi đã tham gia vào một vụ ẩu đả - nói rằng ông không có thông tin về việc ông Qahtani điện thoại qua Skype, nhưng cuộc điều tra của Ảrập Xêút đang diễn ra.

Qahtani nổi lên

Ông Qahtani, 40 tuổi, đã tạo được danh tiếng ở quê nhà như một người thực thi quyết liệt các mệnh lệnh của hoàng gia và cũng là một người ủng hộ phong trào độc lập dân tộc có tiếng. Trên các blog và mạng xã hội, một số nhà báo và nhà hoạt động Ảrập Xêút đã gọi ông là Steve Bannon của Ảrập Xêút vì sự thao túng của ông giới truyền thông cũng như việc vạch ra các chiến lược. Qahtani đã làm thơ ca ngợi hoàng gia trên Twitter dưới bút danh Dari, có nghĩa là thú săn mồi trong tiếng Ảrập. Một số đối thủ trong giới truyền thông gọi ông là Dalim, một nhân vật trong văn hóa dân gian Ảrập, người thăng tiến từ một người hầu thấp kém.

Trong phần giới thiệu cá nhân trên Twitter, Qahtani cho biết ông học luật và từng là trưởng phi hành đoàn của không quân Ảrập Xêút. Sau khi tạo một trang blog, ông gây được sự chú ý với Khaled al-Tuwaijri, người từng đứng đầu Toà án hoàng gia, và đã thuê ông vào đầu những năm 2000 để điều hành một đội ngũ truyền thông điện tử, được giao nhiệm vụ bảo vệ hình ảnh của Ảrập Xêút. Qahtani nổi lên sau khi bám lấy Hoàng tử Mohammed, người từng làm cố vấn cho cha mình và sau đó làm Thống đốc Riyadh, trước khi cha ông lên ngôi Vua vào năm 2015.

Được giao nhiệm vụ chống lại sức ảnh hưởng của Qatar trên mạng xã hội, Qahtani đã sử dụng Twitter để tấn công các chỉ trích nhằm vào vương quốc nói chung và Hoàng tử Mohammed nói riêng. Ông cũng điều hành một nhóm trên WhatsApp gồm các biên tập viên báo chí trong nước và các nhà báo nổi tiếng, áp đặt quan điệm của hoàng gia với truyền thông.

Khi Riyadh đi đầu trong chiến dịch tẩy chay Qatar vào tháng 6 năm 2017, Qahtani đã chĩa mùi dùi vào đối thủ. Trên mạnh, ông kêu gọi Ảrập Xêút nêu tên của bất cứ ai thể hiện sự cảm thông với Qatar theo hashtag tiếng Ảrập “Danh sách đen”.

Qahtani được biết đến như “cớm xấu” của Thái tử MbS vào cuối năm ngoái, khi 200 người, gồm cả các Hoàng tử Ảrập, các Bộ trưởng và các ông trùm tài phiệt, bị bắt và bị quản thúc tại Ritz Carlton trong một chiến dịch truy quét tham nhũng. Qahtani đã giám sát một số cuộc thẩm vấn những nhân vật này.

Bắt cóc

Sức mạnh quyền lực của Qahtani được minh họa rõ nhất qua vụ bắt cóc Thủ tướng Libăng Saad al-Hariri năm 2017. Ảrập Xêút giận dữ vì sự bất lực của ông Hariri – một người Hồi giáo Sunni và một đối tác của Ảrập Xêút, trong việc đối phó với các đối thủ khu vực là Iran và Hezbollah, phong trào bán quân sự dòng Shi'ite được Tehran hậu thuẫn. Ảrập Xêút lo ngại ông Hariri không thể chuyển tải thông điệp đến cố vấn hàng đầu của Lãnh tụ tinh thần Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, nhằm ngăn chặn Iran can thiệp vào tình hình Libăng và Yemen. Ông Hariri tuyên bố đã chuyển thông tin của Ảrập, nhưng một người đưa tin do Qahtani cài trong đội ngũ của ông Hariri, đã cung cấp cho Ảrập Xêút biên bản cuộc họp cho thấy ông Hariri đã không làm như vậy.

Ảrập Xêút cài bẫy để ông Hariri đến Riyadh gặp Thái tử MbS. Khi ông Hariri đến vào ngày 3 tháng 11 năm 2017, không có thành viên Hoàng gia hay quan chức Ảrập Xêút nào đón ông theo thông lệ ngoại giao dành cho một Thủ tướng trong một chuyến thăm chính thức. Sau đó, ông Hariri nhận được một cuộc gọi nói rằng cuộc họp với Thái tử kế nhiệm sẽ diễn ra vào ngày hôm sau tại một khu phức hợp của hoàng gia.

Khi Hariri đến, ông được đưa vào một căn phòng nơi Qahtani đang đợi ông cùng một đội an ninh. Đội an ninh đã đánh Hariri; Qahtani nguyền rủa ông và sau đó buộc ông phải từ chức Thủ tướng qua một tuyên bố được phát sóng trên một kênh truyền hình của Ảrập Xêút. “Ông ta (Qahtani) nói với ông ấy (Hariri) rằng ông không có lựa chọn nào khác ngoài việc từ chức và đọc tuyên bố này”. Qahtani là người giám sát việc thẩm vấn và điều trị bệnh cho ông Hariri.

Một nguồn tin khác cho biết, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã can thiệp để ông Hariri được phóng thích, sau làn sóng chỉ trích mạnh mẽ của dư luận quốc tế. Trong một chuyến đi không báo trước đến Riyadh để thuyết phục Thái tử MbS, Tổng thống Macron cho rằng để chấm dứt cuộc khủng hoảng, ông đã mời ông Hariri đến Pháp. Các quan chức Libăng đã xác nhận với Reuters rằng sự can thiệp nhanh chóng của ông Macron đã giúp đưa ông Hariri trở về nước. Các quan chức Ảrập Xêút không bình luận về sự kiện này cũng như sự liên đới của Qahtani trong vụ việc. Giới chức Pháp cũng từ chối bình luận khi được hỏi về vai trò của Qahtani.

Đề nghị trở về nước

Ít nhất ba người bạn của Khashoggi nói với Reuters rằng vài tháng sau khi ông chuyển đến Washington cách đây một năm, ông đã nhận được nhiều cú điện thoại từ nhân vật được xem là cánh tay phải của Thái tử MbS, thúc giục ông trở về Ảrập Xêút. Khashoggi đã do dự, lo sợ vì các bài viết trên tờ Washington Post và quan điểm thẳng của ông.

Qahtani đã cố trấn an Khashoggi rằng ông vẫn được tôn trọng và đề nghị ông làm việc như một chuyên viên tham vấn cho tòa án hoàng gia.

Một người bạn thân của Khashoggi nói rằng Khashoggi thấy Qahtani giao tiếp nhẹ nhàng và lịch sự, nhưng Khashoggi không tin tưởng ông ta. “Khashoggi nói với tôi rằng, 'ông ta (Qahtani) nghĩ tôi sẽ về nước để ông ta tống tôi vào tù sao?

Một quan chức cấp cao khác của Ảrập Xêút khẳng định rằng Qahtani đã nói chuyện với Khashoggi về việc trở về nước. Cuộc phục kích ở Lãnh sự quán tại Istanbul dường như là một cách khác để đưa Khashoggi trở về.

Thái tử kế nhiệm biết đến đâu trong kế hoạch bắt cóc Khashoggi của người phụ tá đáng tin cậy của ông?. Hầu hết 15 thành viên trong nhóm đặc nhiệm được chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ và Ảrập Xêút xác định có liên quan trong vụ việc, làm việc cho hoàng gia trong các lĩnh vực an ninh, tình báo, quân đội, các bộ của chính phủ, tòa án hoàng gia và không quân. Một trong số đó, Tướng Maher Mutreb, một sĩ quan tình báo cấp cao, một thành viên trong đội an ninh của Hoàng tử Mohammed, từng xuất hiện trong các bức ảnh trong các chuyến thăm chính thức đầu năm nay đến Mỹ và châu Âu.

Nguồn tin giới chức cao cấp Ảrập và tình báo Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, điện thoại của Tướng Mutreb đã gọi cho Qahtani trong lúc ông Khashoggi bị thẩm vấn.

Reuters đã cố liên lạc với các thành viên của nhóm 15 người trên nhưng điện thoại của họ bị khoá, dịch vụ thư thoại của họ cũng không còn.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục tình báo Ahmed al-Asiri đã tập hợp đội hình 15 người từ lực lượng tình báo và an ninh. Ông Asiri là một trong năm quan chức bị sa thải.

Một nhân vật quan trọng khác là Tiến sĩ Salah al-Tubaigy, một chuyên gia pháp y chuyên về khám nghiệm tử thi làm việc tại Bộ Nội vụ Ảrập. Sự hiện diện của ông, cùng một cái cưa xương mà một nguồn tin Thổ Nhỹ Kỳ nói là để phân thi thể ông Khashoggi, sẽ rất khó cho giới chức Ảrập để giải thích rằng mục đích là để thuyết phục ông Khashoggi trở về nước. Thật khó để tưởng tượng rằng Thái tử kế nhiệm không biết về một kế hoạch tinh vi như vậy.

Một quan chức Ảrập Xêút cho biết có thể “đàm phán” với các nhà bất đồng chính kiến để họ trở về nhà, nhưng nhóm đặc vụ làm việc với Khashoggi đã vượt quá giới hạn. Qahtani đã tự quyết định tổ chức bắt cóc Khashoggi và yêu cầu Asiri hợp tác, nhưng kế hoạch của họ đã đi sai.

Hành động cuối cùng của Qahtani có thể là để phục vụ ông chủ của mình, bằng cách nhận trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng của Ảrập Xêút vì vụ giết hại Khashoggi. Quốc vương Ảrập Xêút đã sa thải Qahtani và ra lệnh tái cấu trúc tổng cục tình báo. Và người được bổ nhiệm lãnh đạo cơ quan này là Thái tử MbS./.
 

T.B.

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Thông tin cần biết

Thời tiết:

17 - 24ºC

Chiều tối và đêm có lúc có mưa rào và dông

Thông tin thời tiết các vùng trong tỉnh

Mã NT Mua tiền mặt Mua CK Bán
USD 23.290 23.290 23.380
AUD 16.818,69 16.818,69 17.104,91
HKD 2.937,43 2.937,43 3.002,41